Acele Kamulaştırma Nedir?
Av. Ömer Faruk YAKAR
3 Mayıs 2025
3 dk okuma
83 kez okundu
Yasal Düzenleme
2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun "Acele Kamulaştırma" başlıklı 27. Maddesinde Acele Kamulaştırma ve bunun usulü bildirilmiştir. Kanun metni şu şekildedir:
Madde 27 – 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın (Değişik ibare: 24/4/2001 - 4650/15 md.) 10 uncu madde esasları dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına (Değişik ibare: 24/4/2001 - 4650/15 md.) 10 uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir.
(Ek fıkra: 19/4/2018-7139/29 md.) Mahkemece verilen taşınmaz mala el koyma kararı tapu müdürlüğüne bildirilir. Taşınmaz malın başkasına devir, ferağ veya temlikinin yapılamayacağı hükmü tapu kütüğüne şerh edilir. El koyma kararından sonra taşınmaz mal 20 nci madde uyarınca boşaltılır.
Bu Kanunun 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar, ödenecek ilk taksit bedelidir.
(Ek fıkra: 19/4/2018-7139/29 md.) Mahkemece verilen taşınmaz mala el koyma kararı tapu müdürlüğüne bildirilir. Taşınmaz malın başkasına devir, ferağ veya temlikinin yapılamayacağı hükmü tapu kütüğüne şerh edilir. El koyma kararından sonra taşınmaz mal 20 nci madde uyarınca boşaltılır.
Bu Kanunun 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar, ödenecek ilk taksit bedelidir.
Acele Kamulaştırma Tanımı
Acele Kamulaştırma, kanun maddesinde belirtilen çeşitli sebeplerden birine dayanabilen nispeten ivedilik gerektiren veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki olağan kamulaştırma prosedüründeki işlemlerin sonradan tamamlanmak üzere, idare tarafından belirlenen taşınmaza el konulabilmesidir.
Anayasal Çerçeve
Bu durumda Anayasamızın Kamulaştırma başlıklı 46. Maddesi, Mülkiyet Hakkı başlıklı 35. Maddesi ve Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması başlıklı 13. Maddesi birlikte değerlendirilmelidir. Kanun koyucu da bu değerlendirmeyi yaparak Kamulaştırmanın yapılabilmesi için "kamu yararının gerektirdiği hallerde" ve "kanunla gösterilen esas ve usullere göre" diyerek uyuşmazlığı genel mahiyette çözümlemeyi amaçlamıştır.
Olağan Kamulaştırma ile Acele Kamulaştırma Arasındaki Fark
Yukarıda da bahsedildiği üzere olağan Kamulaştırma ile Acele Kamulaştırma arasındaki fark Kamulaştırma işlemleri yapılırken uygulanan farklı işlemler değil Kamulaştırma işlemleri yapılırken izlenen usuldür. Acele kamulaştırma durumunda da olağan Kamulaştırma prosedüründeki işlemler tamamlanmaktadır fakat Acele Kamulaştırma durumunda idarenin, kimi kamulaştırma işlemlerini söz konusu taşınmazı kendi mülkiyetine geçirdikten sonra yapmasıdır. Acele kamulaştırmada uygulanacak işlemler de olağan kamulaştırma ile aynıdır. Aralarındaki fark bu işlemlerin kronolojisidir.
Not: Acele Kamulaştırma Olağan Kamulaştırmanın bir türü değil olağanın dışında bir durumda kamulaştırma yöntemidir ve asli olarak kullanılamaz.
Sonuç
Sonuç olarak: Her ne kadar Kanun Koyucu Acele Kamulaştırma gibi devletin ve dolayısıyla idarenin vatandaşlarının mülkiyet haklarına müdahele edebilmesi için "kolay" bir yol öngörmüş ise de bu yol Anayasamızın 2. Maddesinde belirtilen, ülkemizin yapı taşlarından olan Hukuk Devleti ilkesi ile de birlikte değerlendirilerek ve gai yorum yapılarak, kuralın ihdas edildiği amaca uygun, "temel hak ve özgürlüklerin özlerine dokunulmaksızın" kullanılmalıdır.
Yazıyı yazarken faydalandığım kaynak ve detaylı bilgi için bakınız: https://hukukif.com/acele-kamulastirma/
Av. Ömer Faruk YAKAR
Yazar Hakkında
Av. Ömer Faruk YAKAR - Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2022 mezunu olan Av. Ömer Faruk YAKAR; gayrimenkul, kira, kat mülkiyeti, kamulaştırma, idare, aile, ceza, ticaret ve icra hukuku alanlarında uzman avukattır. Staj ve meslek hayatında birçok duruşma, müvekkil görüşmesi ve arabuluculuk görüşmesi gibi alanlarda aktif olarak görev almış, sorumluluk almak ve bunu layığıyla yerine getirmek için elinden geleni yapmıştır.
Etiketler
acele kamulaştırmakamulaştırma kanunu2942 sayılı kanunmadde 27kamu hukukuidare hukukumülkiyet hakkıanayasa madde 46anayasa madde 35taşınmaz kamulaştırmasıolağanüstü halcumhurbaşkanlığı kararıtapu iptalbilirkişi tespitihukuk devletitemel haklardöşemealtı kamulaştırma avukatıantalya idare avukatıkamu yararı
İlgili Yayınlar
Hukuki Danışmanlık İhtiyacınız Var mı?
Bu konuda veya diğer hukuki meselelerde uzman ekibimizden danışmanlık hizmeti alabilirsiniz.