Askeri Disiplin kınama - cezaları hariç iptali

27 Ocak 2023 Tarihli ve 32086 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 30/11/2022 Tarihli ve 2022/122 Esas, 2022/151 Karar Sayılı Kararında:

Erzurum 1. İdare Mahkemesi 31/1/2013 tarihli 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 43. Maddesinin 24.6.2021 tarihli ve 7329 sayılı Askerî Ceza Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 17. Maddesiyle değiştirilen (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan aşağıda tüm metni yazılı "(...) kınama (...)" ve "(...) cezaları hariç (...)" ibarelerinin Anayasa'nın 2., 36., 125., ve 129. Maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz yoluna başvurmuştur.

Başvuru kararında özetle olağan dönemlerde Silahlı Kuvvetler mensuplarına verilen disiplin cezalarına karşı yargı yolunun kapatılamayacağı Türk Silahlı Kuvvetlerinden (TSK) ayırma cezası verilmesine ve sözleşmenin feshine dair işlemler ile terfi, atama, ilişik kesme, özellikli görevlilere seçim ve benzeri idari işlemlere karşı dava açma konusunda bir yasama kısıntısı bulunmasa da bu işlemlerin dayanağı disiplin cezalarından bir kısmının dava edilemeyecek olması karşısında anılan işlemlere karşı dava açılmasının hukuksal bir faydasının olmayacağı, yasal düzenlemeler gereğince sicil verilmesi, çeşitli görevleri atama, astsubaylık subaylığa geçme gibi konularda disiplin cezalarının gözetilmesi nedeniyle yargı denetimi dışında bırakılan söz konusu disiplin cezasının hafif bir ceza olduğunun ve sonuçlarının önemsiz olduğunu söylemeyeceği, bu durumda hak arama özgürlüğü, hukuk devleti ilkesi, idarenin işlemlerine ve disiplin cezalarına karşı yargı yolunun kapatılamayacağına ilişkin ilkeler ile bağdaşmadığı belirtilerek kuralların Anayasanın 2., 36., 125. ve 129. maddelerine aykırı olduğundan bahisle iptali istenmiştir.

Anılan cümlede yer alan "(...) uyarma (...)" ve "(...) hizmete kısmi süreli devam (...)" ibarelerinin iptali talebiyle yapılan itiraz başvurularında Anayasa Mahkemesi, kuralların askeri disiplinin sağlanmasına yönelik kamusal yarar ile hak arama özgürlüğü arasındaki makul dengeyi söz konusu asker kişiler aleyhine bozduğu, bu nedenle de kuralların Anayasa'nın 13., 36. Ve 129. Maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar vermiştir. (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 1/6/2022 tarihli ve E.: 2022/10, K.: 2022/72 sayılı Kararı ile.) Söz konusu kararda hak arama özgürlüğü çerçevesinde mahkemeye erişim hakkını sınırlandığı belirtilerek kuralların Anayasa'nın 13. Maddesi gereğince sınırlamanın kanunla yapılması, Anayasa'da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması şartlarını taşıyıp taşımadığı incelenmiştir.

Eldeki itiraz başvurusunda da Anayasaya aykırılığı ileri sürülen kurallar bakımından yapılacak anayasallık denetiminin konusunda da benzer şekilde TSK'dan ayırma ya da sözleşmenin feshi sonucunu doğurabilecek kınama cezasına karşı yargı yolunun kapalı olması hususu oluşturmaktadır. Bu itibarla Anayasa Mahkemesi'nin 1/6/2022 tarihli ve E.: 2022/10, K.: 2022/72 sayılı Kararı ile ayrılmayı gerektirir bir durumun bulunmadığı anlaşılmıştır. Kuralların Anayasa'nın 2. maddesine de aykırılı olduğu ileri sürülmüş ise de belirtilen hususların Anayasa'nın 13., 36. ve 129. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa'nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmamıştır.

Kararı Özetleyen
Av. Ömer Faruk YAKAR